Tel

+123-456-7890

Email

[email protected]

Rozpoznanie mózgowego porażenia dziecięcego rzadko zapada podczas jednej wizyty. Składa się na nie obraz kliniczny, wynik badania obrazowego oraz uważna obserwacja spontanicznej aktywności ruchowej niemowlęcia.

Definicja, która porządkuje pojęcia

Mózgowe porażenie dziecięce (MPD) nie jest pojedynczą chorobą, lecz grupą trwałych zaburzeń rozwoju ruchu i postawy ograniczających aktywność dziecka. Odpowiada za nie niepostępujące uszkodzenie rozwijającego się mózgu płodu lub niemowlęcia. Definicję w tym brzmieniu opublikowało międzynarodowe grono ekspertów w 2007 roku. Częstość szacuje się na około dwa przypadki na tysiąc żywych urodzeń. Wśród dzieci urodzonych przedwcześnie i z bardzo małą masą urodzeniową wskaźnik ten bywa wielokrotnie wyższy, co czyni wcześniactwo najlepiej udokumentowanym czynnikiem ryzyka. Określenie „niepostępujące” odnosi się do samego uszkodzenia mózgu, nie do obrazu klinicznego. Wraz ze wzrostem dziecka zmieniają się proporcje ciała, napięcie mięśniowe i obciążenie stawów, więc sprawność ruchowa może zmieniać się w obie strony. Zaburzeniom ruchu często towarzyszą padaczka, obniżenie funkcji poznawczych, wady wzroku, trudności w mowie i karmieniu oraz przewlekły ból, dlatego opieka rzadko ogranicza się do jednej specjalizacji.

Postacie kliniczne i skale opisujące funkcję

Klasycznie wyodrębnia się cztery postacie. Najczęstsza jest postać spastyczna, w której dominuje wzmożone napięcie mięśniowe i ograniczenie zakresu ruchu. Postać dyskinetyczna wiąże się z ruchami mimowolnymi i zmiennym napięciem, ataktyczna z zaburzeniami równowagi i koordynacji, a mieszana łączy cechy poprzednich. Opis uzupełnia się informacją topograficzną: zajęcie jednostronne albo obustronne. Sama nazwa postaci nie mówi jednak, co dziecko potrafi w codziennych sytuacjach. Do tego służą skale funkcjonalne, używane jako wspólny język przez zespół terapeutyczny:

  • GMFCS – pięciopoziomowa klasyfikacja dużej motoryki, w której poziom I oznacza chodzenie bez ograniczeń, a poziom V brak samodzielnej lokomocji i ograniczoną kontrolę tułowia,
  • MACS – pięć poziomów posługiwania się przedmiotami przy użyciu obu rąk,
  • CFCS – opis skuteczności porozumiewania się z otoczeniem,
  • EDACS – ocena umiejętności jedzenia i picia oraz związanego z nimi bezpieczeństwa.

Poziom w tych skalach bywa stabilniejszym punktem odniesienia niż sama nazwa postaci i po piątym roku życia zmienia się rzadko. Ułatwia też planowanie sprzętu ortopedycznego oraz przewidywanie powikłań.

Wczesne rozpoznanie i jego okno czasowe

Przez lata rozpoznanie stawiano najczęściej około drugiego roku życia. Wytyczne opublikowane w 2017 roku wskazały, że zestawienie trzech narzędzi pozwala rozpoznać MPD lub określić stan jako wysokie ryzyko MPD przed ukończeniem szóstego miesiąca wieku korygowanego. Chodzi o rezonans magnetyczny głowy, ocenę ruchów globalnych metodą Prechtla, w której istotny jest brak tak zwanych ruchów niespokojnych między dziewiątym a dwudziestym tygodniem wieku korygowanego, oraz standaryzowane badanie neurologiczne niemowlęcia. Żadne z tych narzędzi nie rozstrzyga samodzielnie, rozstrzyga ich zbieżność. Do objawów wymagających konsultacji neurologicznej należą utrwalona asymetria ruchu, zaciśnięta piąstka utrzymująca się po czwartym miesiącu, słaba kontrola głowy, wyraźnie wzmożone lub obniżone napięcie mięśniowe, przetrwałe odruchy pierwotne oraz opóźnienie kamieni milowych. Wczesne wykrycie ma znaczenie praktyczne, ponieważ pierwsze dwa lata życia to okres największej plastyczności mózgu.

Kierunki terapii i nadzór nad powikłaniami

Współczesne postępowanie opiera się na aktywnym uczeniu ruchu i terapii ukierunkowanej na konkretny cel dziecka, a nie na biernych ćwiczeniach. W zajęciu jednostronnym stosuje się terapię wymuszoną koniecznością użycia słabszej kończyny oraz trening oburęczny, uzupełniane zaopatrzeniem ortotycznym. Odrębnym zagadnieniem jest spastyczność, w której wykorzystuje się leczenie ogniskowe, leki doustne, metody neurochirurgiczne oraz zabiegi ortopedyczne. O doborze metody, kolejności i intensywności decyduje lekarz po ocenie stanu dziecka i wyników badań. Stałym elementem opieki pozostaje nadzór biodrowy. Ryzyko przemieszczenia stawu biodrowego rośnie wraz z poziomem GMFCS i przy najwyższych poziomach dotyczy większości dzieci, dlatego programy nadzoru opierają się na okresowych zdjęciach miednicy i pomiarze wskaźnika migracji głowy kości udowej. Placówką łączącą diagnostykę neurologiczną z rehabilitacją jest Instytut Zdrowia dr Boczarska-Jedynak w Oświęcimiu. Ośrodek prowadzi konsultacje neurologiczne, diagnostykę schorzeń układu nerwowego, fizjoterapię oraz badania kliniczne, a zagadnieniu, jakim jest mózgowe porażenie dziecięce – diagnostyka i terapia , poświęcono w nim osobny obszar działalności naukowej. Zakres postępowania ustalany jest indywidualnie podczas konsultacji lekarskiej.

 

 

Recommended Articles

Leave A Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

− 6 = 4